အမွတ္လကၡဏာသုံးရပ္

ဆီးခ်ိဳ၏ ထင္ရွားေသာ အမွတ္လကၡဏာ သုံးခုကား ဆီးသြားမ်ားျခင္း၊ ေရငတ္ျခင္းႏွင့္ အစာစားမ်ားျခင္း တုိ႔ျဖစ္၏။  ပုံ-

ပုံ-ဆီးခ်ိဳ၏အမွတ္လကၡဏာသုံးရပ္

၄င္း ေရာဂါလကၡဏာ မ်ားသည္ ဆီးခ်ိဳအမ်ိဳးအစား-၁ တြင္ ရက္သတၱပတ္ အနည္းငယ္မွ လပုိင္းအတြင္း အလြန္လွ်င္ျမန္စြာ ေပၚေပါက္ျပီး ပုိမုိထင္ရွားေလ့ရွိ၏။ အထူးသျဖင့္ ကေလးသူငယ္ မ်ားတြင္ ပုိမုိလွ်င္ျမန္စြာ ေပၚလာတတ္သည္။

ဆီးခ်ိဳ-၂ တြင္မူ အဆုိပါ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားသည္ ပုိမုိေႏွးေကြးစြာ ေပၚေပါက္ေလ့ရွိျပီး တစ္ခါတစ္ရံ လုံး၀မေပၚေပါက္ဘဲလည္း ရွိတတ္သည္။ ထူးျခားသည္မွာ ဆီးခ်ိဳ-၁ တြင္ လူနာသည္ (အစားကုိ ပုံမွန္သုိ႔မဟုတ္ ပုံမွန္ထက္ ပုိ၍စားေလ့ရွိေသာ္ျငား) ျမန္ဆန္ျပီး ထင္ရွားေသာ ကုိယ္အေလးခ်ိန္က်ျခင္း (ပိန္ျခင္း)ေၾကာင့္ေရာဂါကုိ စတင္ သတိထားမိတတ္ေၾကာင္း ေတြ႔ရသည္။( “စားသေလာက္ပိန္သည္ “ဟု ဆုိၾကသည္။)  စိတ္ႏုံးခ်ိျခင္း(Mental fatigue)[1] လည္းျဖစ္တတ္သည္။

ေသြးအတြင္း သၾကားဓာတ္ပမာဏ ျမင့္တက္လာျပီး ေက်ာက္ကပ္က ထိန္းသိမ္းႏုိင္ေသာ ပမာဏထက္ ေက်ာ္လြန္ေသာအခါတြင္ ဆီးထဲတြင္ သၾကားဓာတ္ မ်ားလာေတာ့သည္။ သၾကားဓာတ္ေၾကာင့္ ဆီး၏ ေရဆြဲငင္အား ( Osmotic pressure) ျမင့္တက္လာျပီး ေရကုိစုပ္ယူသျဖင့္ ေရဓာတ္အမ်ားအျပား ဆီးထဲတြင္ပါသြားသည္။ (ဆီးပမာဏႏွင့္ ဆီးသြားသည့္ အၾကိမ္ေရမ်ားသည္။) ဆီးသြားျခင္းမ်ား သျဖင့္ ခႏၶာကုိယ္တြင္းရွိ ေရဓာတ္ ဆုံးရွူံး၏။ ထုိအခါ ေရငတ္၏။ ေရငတ္သျဖင့္ ေရအမ်ားအျပားေသာက္သည္။ ေရအမ်ားအျပားေသာက္သျဖင့္ ဆီးပုိသြားျပန္သည္။ ဤသုိ႔ျဖင့္ ေရငတ္ျခင္း၊ဆီးသြားမ်ားျခင္း သံသရာလည္သည္ကုိ အမွတ္လကၡဏာအေနႏွင့္ ေတြ႔ရ၏။

အျမင္အာရုံမွုန္၀ါးျခင္း

ေသြးထဲတြင္ သၾကားဓာတ္ ပမာဏမ်ားျခင္း (ဆီးခ်ိဳတက္ျခင္း)  ၾကာျမင့္လာ ေသာအခါ မ်က္လုံးမွန္ဘီလူး(Lens) ပုံသ႑ာန္ ေျပာင္းလဲလာသည္။ ထုိအခါ အျမင္အာရုံမ်ား ေျပာင္းလဲခ်ိဳ႔ယြင္း လာေလသည္။ သၾကားဓာတ္ပမာဏ ပုံမွန္အတုိင္း ျပန္ျဖစ္ေသာအခါ မ်က္လုံးမွန္ဘီလူး ပုံသ႑ာန္လည္း ပုံမွန္အတုိင္း ျပန္ျဖစ္သြားျပန္သည္။ ထုိအခါ အျမင္အာရုံလည္း ျပန္လည္ၾကည္လင္ သြားတတ္ျပန္၏။ မ်က္မွန္ ခဏခဏလဲရသည္ အျမင္အာရုံ မၾကာခဏေျပာင္းလဲျခင္းမ်ား ျဖစ္သည္ဟု ဆုိတတ္ၾကသည္။

အျမင္အာရုံလွ်င္ျမန္စြာ က်ဆင္းျခင္းသည္ ဆီးခ်ိဳ-၁ ၏ ထင္ရွားေသာ လကၡဏာတစ္ခ်က္ ျဖစ္သည္။ သုိ႔ျဖစ္၍ အျမင္အာရုံလွ်င္ျမန္စြာ က်ဆင္း ေျပာင္းလဲလာေသာ လူငယ္မ်ားကုိ ဆီးခ်ိဳ-၁ျဖစ္ႏုိင္သလားဟူ၍ စဥ္းစားသတိထား ရသည္။ ဆီးခ်ိဳ-၂ တြင္မူ အျမင္အာရုံေျပာင္းလဲျခင္း မွာ လူငယ္မ်ားေလာက္ မျမန္ဆန္။ သုိ႔ေသာ္ သိသာထင္ရွားတတ္သည္ပင္ ျဖစ္၏။

ဒီေကေအ(DKA)

ဆီးခ်ိဳ-၁ လူနာမ်ားသည္ Diabetic ketoacidosis (ကီတုန္းဆက္စပ္အက္ဆစ္ဓာတ္မ်ားျခင္း) အေရးေပၚအေျခအေနနွင့္ ေရာဂါလကၡဏာ စတင္ျပသေလ့ ရွိတတ္သည္။ ယခင္က ေရာဂါမျဖစ္ဖူးဘဲ ရက္သတၱပတ္ အနည္းငယ္အတြင္း ဤအေျခအေနနွင့္ ေရာက္လာေလ့ရွိတတ္သည္။ ဤအေျခအေန တြင္ လူနာ၏ ရွဴထုတ္လုိက္ေသာ ေလတြင္ လက္သည္းဆုိးေဆးကဲ့သုိ႔ (Acetone နံ့) ရသည္။ လူနာသည္ အသက္ရွူျမန္သည့္အျပင္ အသက္ကုိ ရွူိက္ျပီးရွူသည္။ (Kaussmaul’s breathing ဟုသိၾကသည္)။ ဆီးသြားမ်ားသည္။ ပ်ိဳ႔သည္။ အန္သည္။ ဗုိက္ေအာင့္တတ္သည္။ သတိခ်ိဳ႔ယြင္းျခင္း သတိလစ္ျခင္းမ်ား ျဖစ္တတ္သည္။ စစ္ေဆးၾကည့္လွ်င္ ေသြးအတြင္း သၾကားဓာတ္ပမာဏ ျမင့္တက္ေနသည္ကုိ ေတြ႔ရမည္။

ဆုိးရြားေသာ ဒီေကေအတြင္ Coma ရျပီးေသသည္အထိ ျဖစ္ႏုိင္သည္။ ဒီေကေအ( ကီတုန္းဆက္စပ္အက္ဆစ္ဓာတ္မ်ားျခင္း) သည္ အေရးေပၚ အေျခအေနျဖစ္ျပီး ေဆးရုံခ်က္ခ်င္းတင္ရန္ လုိသည္။

ကီတုန္းဓာတ္မမ်ားဘဲေရဆြဲအားလြန္သတိလစ္ျခင္း(Non-ketotic hyperosmolar coma)

ရွားပါးေသာ္ျငား အျခားဆုိးရြားေသာ ျပႆနာတစ္ခုမွာ ဆီးခ်ိဳအလြန္တက္ျပီး ေရဆြဲအားလြန္သတိလစ္ျခင္း (Non-ketotic hyperosmolar coma) [2] ျဖစ္သည္။ ဤျပႆနာကုိ ဆီးခ်ိဳ-၂ လူနာမ်ား တြင္ ပုိမုိေတြ႔ရျပီး ျပႆနာ ျဖစ္ရသည္မွာ ဆီးခ်ိဳအတက္လြန္ျခင္းႏွင့္ ေရဓာတ္ဆုံးရွူံးျခင္း ေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ အသက္ၾကီးေသာ လူနာမ်ားသည္ သတိလစ္ျခင္း ပုံစံမ်ိဳးစုံႏွင့္ ေရာက္လာပါက ဤျပႆနာကုိ စဥ္းစားရသည္။

ပုံ-၂ ဆီးခ်ိဳေရာဂါလကၡဏာမ်ား

777

ဆီးခ်ိဳ-၁ႏွင့္၂တုိ႔၏ ေယဘုယ်ကြာျခားေသာေရာဂါလကၡဏာမ်ား

ေယဘုယ်အားျဖင့္ ဆီးခ်ိဳ-၁သည္ အသက္(၄၀) ေအာက္တြင္ ျဖစ္ေလ့ရွိျပီး ဆီးခ်ိဳ-၂ သည္ အသက္(၄၀) အထက္တြင္ ျဖစ္ေလ့ရွိသည္ဟု မွတ္ယူၾကသည္။ ဆီးခ်ိဳ-၁ လူနာ မ်ားသည္ အ၀လြန္ျခင္း ႏွင့္တြဲေလ့မရွိဘဲ (တစ္ခါတစ္ရံ ေရာဂါ စတင္ေတြ႔ရွိခ်ိန္၌ ကုိယ္အေလးခ်ိန္က်ျခင္း၊ ပိန္လာျခင္းမ်ားပင္ ျဖစ္တတ္ေသးသည္။) ဆီးခ်ိဳ-၂ လူနာမ်ားမွာ အ၀လြန္ျခင္းႏွင့္ တြဲေလ့ရွိသည္။ ဆီးခ်ိဳ-၂ လူနာတုိ႔သည္ ႏွလုံးေရာဂါ ႏွင့္ေလျဖတ္ေရာဂါတုိ႔ ႏွင့္ ပုိမုိတြဲေလ့ရွိျပီး ေရာဂါ စတင္ေတြ႔ရွိခ်ိန္တြင္ပင္လွ်င္ ေသြးတုိးျခင္း၊ ႏွလုံးေသြးငတ္ျခင္း၊ ေလျဖတ္ျခင္းတုိ႔ ျဖစ္ျပီးေနသည္ကုိလည္း ေတြ႔ရတတ္သည္။

DrLwanwai

——————————————————————————————————————————————————

ေအာက္ေျခမွတ္စု

[1]ႏုံးခ်ိျခင္း(Fatigue) တြင္ ရုပ္ပုိင္းဆုိင္ရာ (Physical ပုိင္း) သာမက စိတ္ပုိင္းဆုိင္ရာ ႏုံးခ်ိျခင္း ဟူသည္လည္း ရွိသည္။ စိတ္ႏုံးခ်ိျခင္းဟု (mental fatigue) ဟု ဆုိသည္။ ယင္းတြင္ ခႏၶာကုိယ္ၾကြက္သားမ်ား အားအင္ကုန္ခန္းျခင္းမ်ိဳး ပါ၀င္ေလ့မရွိ။  (တနည္း ျဖစ္စရာမလုိ)။ အခ်ိန္တုိင္း အိပ္ခ်င္ျခင္း၊ အာရုံစူးစုိက္၍ မရျခင္း တုိ႔ပါ၀င္တတ္သည္။ သတိခၽြတ္ယြင္းျခင္းလည္း အနည္းႏွင့္အမ်ား ျဖစ္တတ္ရာ စက္တပ္ယဥ္မ်ား ေမာင္းႏွင္လွ်င္ အႏၲရာယ္မ်ားသည္။ အိပ္ေရးပ်က္ျခင္း၊ ဖိအားမ်ားျခင္း ( Stress)၊ ပ်င္းရိျခင္း၊ စိတ္က်ျခင္း( Depression) ဗုိက္တာမင္ခ်ိဳ႔ယြင္းျခင္း စသည့္ အေၾကာင္းမ်ားေၾကာင့္ စိတ္ႏုံးခ်ိျခင္း ျဖစ္ေလ့ရွိသည္။

[2]ေရဆြဲအားလြန္ သတိလစ္ျခင္း( Non-ketotic hyperosmolar koma) သည္ ဆီးခ်ိဳေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ သတိလစ္ေမ့ေျမာျခင္း – ကုိမာ(Coma) မ်ားထဲမွ တစ္ခုျဖစ္သည္။ ဆီးခ်ိဳ-၂ တြင္ျဖစ္ေလ့ ရွိျပီး အေသအေပ်ာက္မ်ားေသာ ျပႆနာလည္း ျဖစ္သည္။ အသက္ၾကီးေသာ လူနာမ်ားတြင္ ျဖစ္ေလ့ရွိျပီး ေဆးေသာက္ရန္ ေမ့တတ္သူမ်ား ဖ်ားနာေနသူမ်ားတြင္ ျဖစ္တတ္သည္။

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s