ဆီးခ်ိဳကုထုံးဆုိင္ရာစီမံခန္႔ခြဲမႈမ်ား

Posted: November 28, 2009 in ကုထုံး
Tags: , , ,
ဆီးခ်ိဳေရာဂါသည္ နာတာရွည္ေရာဂါျဖစ္ျပီး ကုသရန္ ခက္ခဲသည္။ ေဆးပညာဘက္မွ အာရုံစုိက္ရန္ လုိအပ္သည္မွာ ဆီးခ်ိဳေရာဂါထက္ ဆီးခ်ိဳေရာဂါမွေပးမည့္ ေရတုိျပႆနာမ်ားႏွင့္ ေရရွည္ျပႆနာမ်ား သာလွ်င္ ျဖစ္သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ဤျပႆနာမ်ားကုိ မူတည္၍သာ စဥ္းစားလွ်င္ ေဆးပညာရွင္မ်ားသည္ လူနာကုိ ေရာဂါႏွင့္ပတ္သက္ေသာ လုံေလာက္သည့္ ဗဟုသုတႏွင့္ ပညာေပးျခင္း( ဥပမာ ဆီးခ်ိဳေရာဂါရွိသည့္ ကေလးသူငယ္မ်ားအတြက္ ဆီးခ်ိဳဆုိင္ရာ မူလတန္းေက်ာင္းမ်ား ဖြင့္လွစ္ေပးျခင္း) အစားအေသာက္ပံ့ပုိးမႈေပးျခင္း၊ ထိေရာက္ေသာ ေလ့က်င့္ခန္းမ်ား ျပဳလုပ္ေစျခင္း၊ လူနာက မိမိ၏ ေသြးအတြင္းသၾကားဓာတ္ပမာဏကုိ မိမိဘာသာ စစ္ေဆးႏုိင္ေအာင္ အကူအညီေပးျခင္း (ဥပမာ ဂလူကုိမီတာမ်ား ေထာက္ပံ့ေပးျခင္း) တုိ႔ကုိ မလြဲမေသ ျဖစ္ေျမာက္ေအာင္ ကူညီရမည္ ျဖစ္သည္။ေရရွည္တြင္ ေရာဂါ၏ ေနာက္ဆက္တြဲ ဆုိးက်ိဳးမ်ား ျဖစ္ေပၚမလာေအာင္ ထိန္းသိမ္းဖုိ႔ရာမွာ ဂရုတစုိက္ ၾကပ္မတ္ကုသေနမွသာ ျဖစ္ႏုိင္သည္။ ဆီးခ်ိဳေရာဂါကုိ ၾကပ္မတ္ကုသမႈမရွိပါက သိပ္မရွည္ၾကာေသာ ကာလအတြင္း မ်က္လုံး၊ အသည္း၊ ေက်ာက္ကပ္၊ အာရုံေၾကာအဖြဲ႔အစည္း၊ ႏွလုံးႏွင့္ ေသြးေၾကာအဖြဲ႔အစည္း စသည့္ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားကုိ ဆုိးရြားစြာ ထိခုိက္ေစျခင္းမ်ား ျဖစ္လာသည္။ေရာဂါကုိ ၾကပ္မတ္ကုသႏုိင္ရန္မွာ သီ၀ရီအရမူ လုံး၀ ျဖစ္ႏုိင္ပါသည္။ မွန္ကန္ေသာ အစားအေသာက္၊ ေလ်ာ္ကန္ေသာ ေလ့က်င့္ခန္းမ်ားႏွင့္ ကုိယ္အေလးခ်ိန္ ေလွ်ာ့ျခင္းက အစိတ္အပုိင္း တစ္ရပ္၊ ဆီးခ်ိဳက်ေဆးမ်ားေပးျခင္း ႏွင့္ အင္ဆူလင္ေပးျခင္းက အျခားအစိတ္အပုိင္း တစ္ရပ္အားျဖင့္ ေက်နပ္ေလာက္ေအာင္ ေအာင္ျမင္မႈမ်ား ရႏုိင္သည္ဟု တြက္ခ်က္ေျပာဆုိႏုိင္သည္။Photobucket

ထုိ႔ထက္မက လုိအင္ျပေနေသးသည္မွာကား ေသြးေပါင္ခ်ိန္ႏွင့္ ေသြးအတြင္း ကုိလက္စထေရာပမာဏ (Cholesterol Levels) မ်ားကုိလည္း ၾကပ္မတ္ထိန္းသိမ္းျခင္း ျဖစ္ေလ၏။ ဆီးခ်ိဳေရာဂါသည္ကုိ ေဆးလိပ္ေလွ်ာ့ေသာက္ေစျခင္း (လုံး၀ျဖတ္တာကေကာင္းသည္)၊ ဆီးခ်ိဳေျခအိတ္မ်ားကုိ ၀တ္ဆင္ေစျခင္း၊ ဆီးခ်ိဳရွဴးဖိနပ္မ်ားကုိ ၀တ္ဆင္ေစျခင္း၊ လုိအပ္ပါက ေသြးေပါင္ခ်ိန္ကုိ ထိန္းသိမ္းေသာ ေဆး၀ါးမ်ား ေသာက္သုံးေစျခင္း စသည္တုိ႔ကလည္း လူတစ္ခ်င္းေပၚမူတည္၍ လုိအပ္ေကာင္း လုိအပ္ႏုိင္ေပသည္။

ဆီးခ်ိဳ-၁ ကုိ ကုသရာတြင္ PCR နည္းပညာအရ ထုတ္လုပ္ေသာ အင္ဆူလင္ Analog မ်ား ျဖစ္ၾကသည့္၊ အာနိသင္တုိေသာ အင္ဆူလင္မ်ား ( Humalog,Novolog or Apidra) ႏွင့္ အာနိသင္ရွည္ေသာ အင္ဆူလင္မ်ား (Lantus or Levemir) တုိ႔ကုိ ေပါင္းစပ္ျပီး အသုံးျပဳေလ့ရွိသည္။ ဆီးခ်ိဳ-၁ ျဖစ္ေသာ ကေလးမ်ားတြင္ အင္ဆူလင္ အန္နာေလာ့ဂ္ Analog မ်ားကုိ အသုံးျပဳသည္မွာ မ်ားပါသည္။

ဆီးခ်ိဳ-၁ ကို ကုသေသာ အျခားနည္းလမ္းတစ္ခုမွာ အင္ဆူလင္ကုိ အခ်ိန္မွန္ ထုတ္လုပ္ေပးႏုိင္ေသာ Insulin Pump ကိရိယာကုိ အသုံးျပဳျခင္း ျဖစ္သည္။ ယင္းကိရိယာအကူအညီျဖင့္ ေသြးအတြင္းသၾကား ဓာတ္ပမာဏကုိ မိမိဖာသာမိမိ တုိင္းတာျပီး (၁) ယင္းသၾကားဓာတ္ကုိ ေထမိကာမိေအာင္ ေလွ်ာ့ခ်ေပးရမည့္ အင္ဆူင္ ပမာဏႏွင့္ ၊ (၂) မိမိစားေသာက္မည့္ အစားအစာကုိ ေျခဖ်က္ဖုိ႔ လုိအပ္မည့္ အင္ဆူလင္ပမာဏ ႏွစ္ရပ္ေပါင္းကုိ တြက္ခ်က္ကာ မိမိကုိယ္ကုိယ္ အင္ဆူလင္ အတုိးအေလွ်ာ့လုပ္၍ အလြယ္တကူ ထုိးႏုိင္သည္။ (Insulin pump ထုတ္လုပ္ေနေသာ ကုမၸဏီနာမည္အခ်ိဳ႔ မွာ- Deltec Cozmo, Animas, Medtromic, Minimed, Insulet Omnipod, or ACCU-CHEK စသည္တုိ႔ ျဖစ္သည္။)

ဆီးခ်ိဳ အမ်ိဳးအစား -၁ ကုိ ကုသရာတြင္ အင္ဆူလင္ ေပးျခင္းသည္သာ အဓိက ျဖစ္သျဖင့္ အင္ဆူလင္ ႏွင့္ သက္ဆုိင္ေသာ ေဆာင္းပါးကုိ သီးသန္႔ေရးရန္ သင့္ေပသည္။ အၾကမ္းဖ်င္းမွ် ေဖာ္ျပရလွ်င္မူ ဆီးခ်ိဳ -၁ သည္ ကေလးသူငယ္မ်ားတြင္ အဓိက ျဖစ္ေလ့ရွိသျဖင့္ ကေလးမ်ားအား အင္ဆူလင္ကုိ မိမိဘာသာ ထုိးတတ္ေအာင္၊ အင္ဆူလင္ပမာဏ အတုိးအေလွ်ာ့ကုိ မိမိဖာသာ တြက္ခ်က္တတ္ေအာင္ အစုိးရေက်ာင္းမ်ားႏွင့္ ေဆးရုံမ်ားက  ဆီးခ်ိဳဆုိင္ရာ သင္တန္းမ်ား ဖြင့္လွစ္ရမည္ ျဖစ္သည္။

ေဆးရုံသုိ႔မဟုတ္ ျပင္ပလူနာ႒ာနမွ ဆရာ၀န္က ေပးလုိက္ေသာ အင္ဆူလင္ အမ်ိဳးအစား ႏွစ္မ်ိဳး ( Humalog ကဲ့သုိ႔ အာနိသင္အတုိ ႏွင့္ Levemir ကဲ့သုိ႔အာနိသင္ အရွည္ ) တုိ႔ကုိ အင္ဆူလင္ ထုိးရသည့္ ကိရိယာ အမ်ိဳးမ်ိဳး (ေဆးထုိးအပ္ႏွင့္ syringe မွသည္ Insulin pump) တုိ႔ကုိ အသုံးျပဳ၍ မိမိ၏ ဗုိက္သုိ႔မဟုတ္ ပခုံးမ်ားတြင္ တစ္ေန႔တာ သတ္မွတ္ထားသည့္ အခ်ိန္ပုိင္းမ်ားအလုိက္ ထုိးရသည္။ တစ္ေန႔ကုိ တစ္ၾကိမ္ႏွင့္၊ ႏွစ္ၾကိမ္မွသည္ ငါးၾကိမ္ေျခာက္ၾကိမ္အထိ လုိအပ္ခ်က္မ်ားနွင့္ အညီ ထုိးရသည္။

ျဗိတိန္ႏုိင္ငံကဲ့သုိ႔ General Practitioner စနစ္ကုိ အသုံးျပဳ၍ ႏုိင္ငံေတာ္က က်န္းမာေရးကိစၥ အ၀၀ကုိ ေစာင့္ေရွာက္ေနေသာ ႏုိင္ငံမ်ားတြင္ ကုထုံးအမ်ားစုကုိ ေဆးရုံအျပင္ဘက္တြင္ ( ကလင္းနစ္မ်ားႏွင့္ ျပင္ပလူနာ႒ာန) မ်ားတြင္ ျပဳေလ့ရွိသည္။ ဆီးခ်ိဳအထူးကုဆရာ၀န္ႏွင့္ ေဆးရုံတြင္ ၾကပ္မတ္ကုသမႈမွာ ဆီးခ်ိဳဆုိင္ရာ ေနာက္ဆက္တြဲ ျပႆနာမ်ား ျဖစ္မွသာ ျဖစ္သည္။

ဥပမာ သၾကားဓာတ္ပမာဏကုိ ထိန္းသိမ္း၍ မရျခင္း စသည္မ်ိဳး ျဖစ္သည္။ ပုံမွန္တြင္မူ မိသားစုဆရာ၀န္မ်ား (GP ၊ Family doctors၊ Medical Officers) မ်ားကုိ အဓိကထား၍ ဆီးခ်ိဳႏွင့္ အျခားသက္ဆုိင္ရာ အထူးကုဆရာ၀န္မ်ား သည္ လူနာကုိ ပူးေပါင္းတုိင္ပင္၍ အသင္းအဖြဲ႔လုိက္ ကုသၾကရသည္။  မ်က္လုံးအထူးကုမ်ား(optometrists) ၊ ဦးေနွာက္ႏွင့္အာရုံေၾကာ အထူးကုမ်ား (Neurologists) အစားအေသာက္ပညာရွင္မ်ား (dietitians) ၊ ကုိယ္ကာယေလ့က်င့္ခန္းဆုိင္ရာ ဆရာ၀န္မ်ား(physiotherapists)၊ ဆီးခ်ိဳဆုိင္ရာ အထူးသူနာျပဳမ်ား၊ ႏွလုံးေရာဂါဆုိင္ရာ အထူးကုဆရာ၀န္မ်ား (Cardiologists)၊ ဆီးခ်ိဳဆုိင္ရာပညာေပးသူမ်ား၊ ႏွင့္ အျခားေသာ ကၽြမ္းက်င္သူမ်ား အားလုံး စုေ၀းတုိင္ပင္၍ အခ်ိတ္အဆက္မိမိ ကုသေပးရသည္။

မဖြ႔ံျဖိဳးေသးေသာႏုိင္ငံမ်ားႏွင့္ အေမရိကန္ႏုိင္ငံကဲ့သုိ႔ မိမိ၏ က်န္းမာေရးတာ၀န္ မိမိဖာသာ ယူရေသာ ႏုိင္ငံမ်ားတြင္မူ ဆီးခ်ိဳေရာဂါသည္ ေငြထြက္ႏႈန္းအလြန္ျမင့္သည့္ ေရာဂါျဖစ္ေလသည္။ ေဆး၀ါးမ်ားႏွင့္ လုိအပ္ေသာ ပစၥည္းမ်ားရျပီးသည့္ တုိင္ေအာင္ လူနာမ်ားသည္ အတုိင္ပင္ခံ သမားေတာ္အဆင့္ ဆရာ၀န္ၾကီးမ်ားႏွင့္ မၾကာခဏ ေတြ႔ဆုံတုိင္ပင္ရန္ အၾကံျပဳျခင္း ခံရသည္။ (အနည္းဆုံး သုံးလမွ ေျခာက္လတစ္ခါ ေတြ႔ဆုံရန္ ျဖစ္သည္။) ဤကဲ့သုိ႔ မၾကာခဏေတြ႔ဆုံရျခင္းကုိ ေလွ်ာ့ခ်ႏုိင္ရန္ႏွင့္ အျခားစနစ္မ်ား အစားထုိးအသုံးျပဳရန္ သုေတသနမ်ား  ျပဳလုပ္လ်က္ ရွိသည္။

သက္ဆုိင္ရာ ကၽြမ္းက်င္သူ ဆရာ၀န္မ်ားႏွင့္ က်န္းမာေရး၀န္ထမ္းမ်ား ပူးေပါင္း၍ အသင္းလုိက္ကုသေသာ စနစ္ကုိ အသုံးျပဳမွသာ ဆီးခ်ိဳေရာဂါကုိ ႏုိင္နင္းစြာ ကုိင္တြယ္ႏုိင္ေပမည္။ ေသြးအတြင္းသၾကားဓာတ္ပမာဏ တစ္ခုတည္းကုိ ေစာင့္ၾကည့္ထိန္းသိမ္းေနရုံမွ်ျဖင့္ ကုထုံးၾကီးတစ္ခုလုံး ေအာင္ျမင္ ျပည့္စုံသည္ဟု မည္သည့္နည္းႏွင့္မွ် မဆုိသင့္ေပ။

ဆီးခ်ိဳေရာဂါသည္ တစ္ဦးသည္ ဆီးခ်ိဳေရာဂါ ျဖစ္ေနသည္ႏွင့္ တစ္ျပိဳင္နက္တည္းတြင္ ေသြးတုိးေရာဂါသည္လည္းေကာင္း၊ ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါသည္လည္းေကာင္း၊ အာရုံေၾကာေရာဂါသည္လည္းေကာင္း၊ မ်က္လုံးဆုိင္ရာ ေရာဂါသည္လည္းေကာင္း  တြဲဖက္ရွိေနႏုိင္သျဖင့္ အဆုိပါ ပညာရပ္မ်ားတြင္ ကၽြမ္းက်င္ေသာ ႏွလုံးအထူးကု ဆရာ၀န္၊ ေက်ာက္ကပ္အထူးကု၊ ဦးေႏွာက္ႏွင့္အာရုံေၾကာအထူးကု ဆရာ၀န္၊ မ်က္လုံးအထူးကု ဆရာ၀န္တုိ႔၏ အၾကံျပဳခ်က္မ်ားကုိ မိသားစုဆရာ၀န္ သုိ႔မဟုတ္ ဆီးခ်ိဳေရာဂါအထူးကု ဆရာ၀န္က ေတာင္းခံရန္ လုိအပ္လာေလျပီ။

ထုိ႔ျပင္ ျမန္မာ့ေရေျမႏွင့္ ကုိက္ညီျပီး ဆီးခ်ိဳေရာဂါ အဆင့္အတန္းအလုိက္ ေလ်ာ္ကန္စြာ စားေသာက္ရမည့္ အစားအေသာက္ စာရင္း (ဥပမာ အခ်ိဳ႔ဥေရာပ ႏုိင္ငံမ်ားတြင္ အသုံးျပဳေနေသာ ကယ္လုိရီဇယားႏွင့္ Diet 8 Diet 9၊ Diet 15 စသည့္ နံပါတ္တပ္ျပီးသား အစားအေသာက္ဇယားမ်ား) ကုိ ျပဳစုေပးရန္ အစားအေသာက္ပညာရွင္ သုေတသီမ်ားႏွင့္ ဇီ၀ကမၼႏွင့္ ဇီ၀ဓာတုပညာရွင္မ်ား၏ ၾကိဳးပမ္းမႈမ်ား လုိအပ္လ်က္ရွိသည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ အဓိက လုိအပ္ေနေသာ ဆီးခ်ဳိ ကုထုံးဆုိင္ရာ စီမံခန္႔ခြဲမႈမ်ားမွာ (၁) ဂလူကုိမီတာမ်ား ေစ်းေပါ သက္သာစြာရရွိေရး၊ (၂) ဓာတ္ခြဲခန္း စရိတ္စကမ်ား သက္သာေရး၊ (၃) အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာ အထူးကုဆရာ၀န္မ်ား၏ အၾကံဥာဏ္မ်ားကုိ လြယ္ကူစြာ ရရွိေရးႏွင့္ အထူးကုဆရာ၀န္မ်ား ေပါမ်ားလာေရး၊ (၄)ေဆး၀ါးကုမၸဏီမ်ားႏွင့္ ပူးေပါင္း၍ သတ္မွတ္ထားေသာ အာနိသင္ ျပည့္မီ အရည္အေသြး ေကာင္းမြန္သည့္ တရား၀င္ေဆး၀ါးမ်ားကုိ ေစ်းေပါစြာ ရရွိေရး ႏွင့္ (၅)အထူးကုဆရာ၀န္မ်ား အခ်င္းခ်င္း ခ်ိတ္ဆက္ကုသေရး၊  (၆)မိသားစုဆရာ၀န္မ်ားႏွင့္ အလုပ္သင္ဆရာ၀န္မ်ားအတြက္ ဆီးခ်ိဳဆုိင္ရာ အေကာင္းဆုံး ကုထုံးလမ္းညႊန္မ်ား (Best Treatment Guideline ႏွင့္ Protocols မ်ား) ျပင္ဆင္ ခ်မွတ္ေရး စသည့္အခ်က္မ်ား ျဖစ္ပါသည္။

Dr.Lwanwai

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s